Strona główna / Zeszyty szkolnych inspiracji / Szkoła uczy czytać ze zrozumieniem - zeszyt szkolnych inspiracji
 
 


Licznik
      

SZKOŁA UCZY CZYTAĆ ZE ZROZUMIENIEM


Czytanie to prawdziwa przyjemność. Czytanie strategiczne to szansa na skuteczniejsze uczenie się. Zachęcając do strategicznego czytania i zwrócenia właśnie na czytanie szczególnej uwagi na wszystkich etapach kształcenia, chcemy podkreślić jego znaczenie dla uczenia się. Bo chociaż wszyscy nauczyciele zgadzają się, że ich uczniowie wykorzystują tę umiejętność, a większość mówi, że ich lekcje służą jej doskonaleniu, to ciągle jeszcze niewielu (zwłaszcza nauczycieli przedmiotów innych niż język polski) naprawdę uczy czytania ze zrozumieniem.  

Bo czytać naprawdę, czyli ze zrozumieniem, to zupełnie co innego, niż wędrować wzrokiem po tekście podręcznika najeżonym informacjami, przysypiać nad nudnym wywodem, popatrzeć na wykres czy zerknąć na ilustrację w gazecie. Niektórzy twierdzą, że nie można czytać bez zrozumienia, ale sami często mówią, że przebiegli tekst oczyma i nie pamiętają, o co w nim chodziło. Czytać ze zrozumieniem to rozbudzić w sobie aktywność intelektualną, już przed lekturą postawić pytania i hipotezy, zaangażować się intelektualnie i emocjonalnie w tekst, sprawdzać, czy odpowiada na nurtujące nas pytania, twórczo go podsumować, ocenić i wyciągnąć wnioski, uświadomić sobie, czego jeszcze warto się dowiedzieć... Takie czytanie jest i przyjemniejsze, i skuteczniejsze – lepiej rozumiemy, lepiej zapamiętujemy.

Codzienne zadanie uczniów, lakonicznie sformułowane przez nauczyciela – „Przeczytajcie tekst” jest zwykle jeszcze trudniejsze niż zadanie czytelników gazet czy literatury. Większość szkolnych podręczników przypomina wyciśniętą gąbkę. Ich autorzy chcąc ograniczyć długość tekstów podają dużo informacji, pozbawionych komentarzy, mnóstwo trudnych terminów bez dodatkowych określeń, ułatwiających kojarzenie i wyobrażanie sobie, wiele definicji bez przykładów. To wielka sztuka przeczytać taki tekst ze zrozumieniem, a następnie zapamiętać go i umieć odtworzyć. Natomiast my, nauczyciele często oczekujemy, że uczniowie zapamiętają to wszystko dokładnie i na długo. Powinniśmy włożyć sporo wysiłku, aby im w tym zadaniu pomóc.  
I. Jak uczyć czytania na lekcjach różnych przedmiotów – zasady ogólne
Oto kilka rad, dzięki którym stworzycie w klasie klimat do czytania ze zrozumieniem nie tylko na lekcjach polskiego, ale na lekcjach wszystkich przedmiotów

Staraj się tak uczyć :

  • Czytaj uczniom na głos fragmenty wartościowych tekstów
  • Zostaw uczniom pewną swobodę w wyborze tekstów 
  • Zachęcaj do czytania tekstów różnorodnych 
  • Kładź nacisk na zrozumienie tekstu, odkrycie głównej myśli, sensu
  • Traktuj czytanie jak proces: odwołuj się do uprzedniej wiedzy uczniów, pomóż im wybrać strategię aktywnego czytania, daj czas na wyjaśnienia i komentarze po lekturze
  • Stwórz okazję do dyskusji między uczniami, wymiany wrażeń, wyciągania wniosków itp.
  • Dobieraj lektury i zadania dla różnych grup uczniów według ich zainteresowań
  • Wymyślaj ciekawe zadania pisemne przed lekturą i po niej
  • Oceniaj postępy ucznia według tego, ile i co czyta (czy ma nawyk czytania), stosunku do książek, jak głęboko rozumie to, co czyta itd.
  • Ucz czytania ze zrozumieniem na wszystkich przedmiotach (np. na historii, fizyce, religii)

Takie postępowanie nie służy rozwijaniu umiejętności czytania ze zrozumieniem:

  • Uczniowie czytają wyłącznie sami po cichu
  • Nauczyciel sam wybiera wszystkie teksty do czytania przez uczniów
  • Nauczyciel wybiera tylko pozycje zgodne ze swymi upodobaniami 
  • Nauczyciel kładzie nacisk wyłącznie na specyficzne umiejętności analizy tekstu, np. rozpoznawanie środków stylistycznych lub form gramatycznych 
  • Nauczyciel traktuje czytanie tekstu jak pojedyncze, zamknięte zadanie („Przeczytajcie tekst – i już”)
  • Uczeń czyta sam i nie dzieli się z innymi swoimi wrażeniami
  • Nauczyciel nie zadaje pisemnych prac związanych z lekturą
  • Nauczyciel ocenia umiejętność czytania głównie na podstawie testów sprawdzających zapamiętywanie szczegółowych informacji
  • Tylko nauczyciele polskiego i innych języków mają świadomość, że uczą czytania

II. Jak polubić cyfry, słupki i mapy?
Czytanie wykresu
Porządna analiza wykresu to dopiero czytanie ze zrozumieniem! Wykres może bowiem dać naprawdę do myślenia. Ćwiczmy z uczniami strategię czytania wykresu.

1.  Zrozumieć tytuł
Co mówi tytuł? Tytuły wykresów mogą zawierać pytanie, mogą też  być ogólnym stwierdzeniem lub hasłem („znajomość szkolnych zasad wśród uczniów” „co wiedzą o szkole”).

2. Co oznaczają osie?
O czym informuje oś pionowa? O czym informuje oś pozioma?

3. Jakie informacje zawiera legenda?
Gdzie są informacje o jednostkach? Co oznaczają poszczególne kolory?

4. Oswajanie wykresu
Teraz warto sprawdzić, czy uczniowie zrozumieli wykres. Zadaj im pytania, po których poznasz, czy  potrafią na wykresie odczytać informacje – Jakim kolorem oznaczone zostało...? Ile grup wzięto pod uwagę? Jaka jest najwyższa wartość na wykresie? Jaka jest różnica pomiędzy najwyższą a najniższą wartością?

5. Obserwacje i pierwsze wnioski
Zauważ, że wykres przekazuje tak wiele informacji, że pozwala na kilka rodzajów porównań.
Poproś uczniów, żeby sami formułowali pytania i następnie odczytywali odpowiedź.

6.  Interpretacja wyników
Każda z tych obserwacji może być punktem wyjścia do dalszych interpretacji. Możecie wspólnie zastanowić się, czego jeszcze chcielibyście się dowiedzieć, a wykres o tym nie informuje.

Podobnie postępujemy analizując tabelę.

Pomysły na czytanie (przykłady wybrane ze sprawozdań nauczycieli biorących udział w akcji „Szkoła z klasą”)

Cennik pocztowy

Uczniowie otrzymują tabelkę z cennikiem Poczty Polskiej. Uczą się odszukiwać potrzebne dane – zapoznają z tytułami wierszy i kolumn, ćwiczą odpowiedzi na pytania: Ile kosztuje znaczek ...? O ile droższy jest list zagraniczny? Ile zapłacę za...?

Kiedy już dobrze rozumieją tabelę układają wzory wyrażeń pozwalających obliczyć na przykład koszt wysłania dwóch krajowych listów poleconych, z których jeden wazy 55 g, a drugi 120 g i przedstawiają kolejność wykonywanych czynności podczas poszukiwania danych i układania równania. 

Wiesława Maj,  Szkoła Podstawowa nr 45 w Sosnowcu

 

Rejestracja podatników VAT dla potrzeb dostaw i/lub nabyć wewnątrzwspólnotowych

Uczniowie wypisują niezrozumiałe wyrazy i proponują źródło informacji na temat ich znaczenia. Wyjaśnianie może przebiegać w grupie trzyosobowej. Najczęściej powtarzającymi się słowami będą: wewnątrzwspólnotowy i obligatoryjny. Tworzą z tymi wyrazami zdania.

W sposób graficzny przedstawiają etapy rejestrowania podatnika dla potrzeb VAT w transakcjach wewnątrzwspólnotowych. Nauczyciel przypomina, aby na grafie znalazły się tylko istotne informacje.

Zadanie dla uczniów: Na podstawie grafu przedstawiającego proces rejestracji podatników VAT dla potrzeb handlu wewnatrzwspólnotowego odpowiedz na pytanie "Jakie obowiązki nakłada na podatnika posiadanie nr NIP VAT -UE?”

Ludmiła Warszawska,  Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w Jaworznie

III. Mapa, która mówi

Jak przeczytać mapę ze zrozumieniem?
Jak wykorzystać wszystkie informacje?
Jak dostrzec braki i stawiać dodatkowe pytania?

1. Zacznij od tytułu
Przeczytaj tytuł i zastanów się, co on oznacza. Sprawdź skąd mapa pochodzi, kto i kiedy ją opracował. Czy możesz rozpoznać cel, jakiemu mapa ma służyć? O czym informować?
2. Legenda
Zapoznaj się z legendą mapy i odszukaj na mapie przykłady zastosowanych w niej znaków, symboli, kolorów.
3. Odczytanie mapy
Skoro zrozumiałeś legendę, odczytaj mapę. Zwróć uwagę na elementy dominujące. Zastanów się, czego jest najwięcej, a czego najmniej, jak rozmieszczone są te elementy na mapie i względem siebie. Czy potrafisz odpowiedzieć, dlaczego?
4. Szukanie konkretnych informacji
Często używamy map, by znaleźć konkretne informacje, np. odpowiedzieć na pytania w teście. Jakie pytania można zadać, aby mapa była dobrym źródłem do odpowiedzi na nie?
5. Pomyśl, czego nie widać na mapie
Warto zastanowić się nad tym, czego oglądana mapa nie może pokazać. Gdzie znajdziesz takie informacje?

IV. Jak czytać obrazy?
Czytanie dzieł sztuki zamiast czysto estetycznego zachwycania się płótnami mistrzów? Właśnie tak! Bo nie rozumiejąc obrazu, nie odczytując jego sensu i znaczeń, tracimy możliwość obcowania z kulturą i historią, z prawdziwym sensem pięknych starych płócien. Oto kilka elementarnych wskazówek, które ułatwią „czytanie” malarstwa figuratywnego.

Kim jest bohater
Przede wszystkim trzeba rozpoznać bohatera obrazu. Nie jest to takie trudne. Malarze nam w tym trochę pomagają, oni przecież chcieli, by ich dzieła zostały odczytane. Pisarz jest często portretowany z piórem, filozof z książką, sklepikarz lub bankier – z trzosem.
Podobnie przedstawia się sprawa ze świętymi. Atrybuty, z którymi są przedstawiani, pozwalają ich rozpoznać, ponieważ dotyczą jakiegoś szczególnego wydarzenia z ich życiorysu. Święty Piotr przedstawiany jest z kluczami na pamiątkę przekazania mu kluczy do Kościoła. Wielu świętym towarzyszą narzędzia tortur, np. ruszt, na którym upieczono św. Wawrzyńca, koło, którym łamano św. Katarzynę, i krzyż, na którym zawisł św. Andrzej.
Podobnie z postaciami mitologicznymi – widząc na obrazie mężczyznę z piorunem w ręce, bez trudu poznajemy, że to Zeus. Trzeba „tylko” znać mitologię…

Poznajmy się lepiej
Często możemy odczytać znacznie więcej informacji o portretowanych postaciach. Łatwo dostrzec, że klęcząca postać ufundowała kościół, bo trzyma w ręku jego miniaturowy model. Trudniej domyślić się, że obecność na portrecie psa ma sugerować wierność, a sowy – mądrość. Dzban z wodą miewa wiele znaczeń – mówi np. o czyjejś pobożności i czystości. Subtelną wersją „przedstawiania charakteru” było portretowanie danej osoby z jej własną twarzą, ale w postaci mitologicznej. Jakie cechy charakteru może sugerować sportretowanie kogoś „w skórze” Apollona lub Ateny, jak myślicie? Szukaj szczegółów, znajdziesz sens.

V. Uniwersalne strategie pracy z tekstem

1. Aktywnie w pięciu krokach 

Przedstawiona tu strategia aktywnego czytania w pięciu krokach (propozycja  Francisa P. Robinsona z Ohio State University) należy do najbardziej znanych metod czytania tekstów informacyjnych (np. podręczników). Może zastąpić żmudne, wielokrotne czytanie tekstów, zwłaszcza najeżonych informacjami,  a przy tym... nudnych (a takich nie brakuje w podręcznikach!).

A. Przed lekturą. Przejrzyj tekst 

  • Przeczytaj tytuł
  • Przeczytaj śródtytuły i zdania otwierające paragrafy (często tu są kluczowe informacje)
  • Obejrzyj ilustracje, tabele, wykresy itd.
  • Przeczytaj wstęp lub pierwszy paragraf
  • Przeczytaj ostatni paragraf lub podsumowanie.

B. Przed lekturą. Postaw pytania
Teraz możesz się poczuć jak poszukiwacz skarbu. Zastanów się, na jakie pytania znajdziesz w tekście odpowiedź. Te pytania będą twoją mapą i ułatwią znalezienie skarbu, czyli nowych informacji. 

  • Zamień tytuł tekstu na pytanie (np. „Domy w cenie" na „Jak rosną ceny nieruchomości?”). To powinno być kluczowe pytanie i główny cel lektury. 
  • Zapisz wszystkie inne pytania, które przyszły ci do głowy podczas przeglądania tekstu.
  • Zamień na pytania tytuły rozdziałów i podrozdziałów oraz ...
  • ... podpisy pod ilustracjami i wykresami.
  • Wypisz z tekstu niezrozumiałe słowa i wyjaśnij ich znaczenie. Korzystaj z encyklopedii lub słowników np. słownika wyrazów obcych lub uniwersalnego słownika języka polskiego.

C. W trakcie lektury. Szukaj odpowiedzi
Teraz przeczytaj tekst. Ale aktywnie! Połóż przed sobą listę z pytaniami i działaj tak, jakby to była twoja mapa w wędrówce przez tekst.

Spróbuj odnaleźć odpowiedzi na wszystkie swoje pytania.
Sprawdź, czy korzystając z definicji nieznanych wcześniej terminów, rozumiesz ich znaczenie w kontekście.
Jeśli trafisz na fragmenty tekstu, których nie rozumiesz, ułóż dodatkowe pytania i poszukaj na nie odpowiedzi
 
D. Po lekturze. Bilans odpowiedzi
Pora zastanowić się, co zrozumiałeś z tekstu. Odłóż na bok czytany tekst i notatki z odpowiedziami. Zostaw przed sobą tylko listę pytań. Uwaga! Jeżeli trzeba uzupełnij listę pytań!

  • Odpowiedz na głos lub na piśmie na wszystkie swoje pytania.
  • Jeśli są pytania, na które nie potrafisz odpowiedzieć, zajrzyj ponownie do tekstu i szukaj odpowiedzi.
  • Jeżeli w tekście zabrakło odpowiedzi na jakieś twoje pytanie, wyraźnie to zaznacz.

E. Podsumowanie: czego się dowiedziałeś?
Sformułuj na głos lub na piśmie odpowiedź na pytanie tytułowe (czyli czego najważniejszego dowiedziałeś się z lektury). Uwaga! Jeśli tak było, podaj jakich informacji ci zabrakło
Przyjrzyj się całości tekstu i układowi jego elementów. Rozważ, dlaczego tak a nie inaczej ułożono informacje. Możesz zaproponować własną koncepcję konstrukcji tekstu.
Zrób notatkę, np. w postaci graficznej, aby widoczne były związki pomiędzy elementami.
Zastanów się:

  • jak można ten materiał przedstawić innym,
  • jak zmieniła się twoja wiedza i twoje poglądy po lekturze,
  • jak możesz wykorzystać w praktyce (w życiu) zdobyte informacje.

2. Mapa pojęciowa

Ten sposób zapisu informacji zawartych w tekście. W centrum mapy pojęciowej wpisz najważniejsze idee czy pojęcia, o których mówił tekst, a następnie w uporządkowany sposób zbierz najważniejsze cechy, fakty, wydarzenia czy postaci z nim związane. Do wykorzystania podczas nauki zarówno przedmiotów humanistycznych, jak i matematyczno-przyrodniczych.


Pojęcie, idea: Totalitaryzm
Co to jest? Ustrój polityczny
Jakie ma cechy? Jedna oficjalna ideologia. Jedna partia. Terror policyjny. Monopol w dziedzinie mediów. Gospodarka nakazowa
Co można mu przeciwstawić? Demokracja
Przykłady: Rosja pod rządami Lenina i Stalina. Niemcy pod rządami Hitlera.Włochy pod rządami Mussoliniego
Przećwicz tę metodę. Wystarczy, że weźmiesz do ręki jakąś encyklopedię (np. "Uniwesralną encyklopedię ucznia") lub "Uniwersalny słownik języka polskiego" i znajdziesz ciekawe dla siebie pojęcie (dla starszych uczniów może to być np. terroryzm, dla młodszych np. hip-hop)

3. Pole wspólne, pola odrębne

Technika ta ułatwia porównywanie dwóch pojęć, procesów czy obiektów. Możesz jej użyć np. wtedy, gdy chcesz zestawić ze sobą dwa filmy ("Indiana Jones" i "Drużyna pierścienia"), dwóch przywódców (Wałęsa i Kwaśniewski), dwa pojęcia matematyczne (kwadrat i romb) czy dwie substancje chemiczne (węgiel i żelazo). Warto ją stosować zarówno przed lekturą jakiegoś tekstu, jak i po jego przeczytaniu. Nasz przykład pochodzi z nauki o religiach.

1. Narysuj dwa zachodzące na siebie koła.
2. Wpisz nad nimi nazwy obiektów, które porównujesz.
3. W polu wspólnym wpisz to, co jest dla nich wspólne.
4. W polach odrębnych wpisz to, co jest specyficzne dla każdego z porównywanych obiektów.
 
Możesz zadać uczniom (pojedynczo lub w parach) analizę znaczeń dwóch pojęć, a potem poprowadzić dyskusję porównując prace. Nawet małe dzieci mogą dać sobie z tym radę - o ile pojęcia będą dla nich zrozumiałe.
Przykład, religie:

Judaizm

Pole wspólne

Katolicyzm

§          Talmud

§          oczekiwanie na Mesjasza

§          brak obrazów w świątyniach

§          liturgia w języku starohebrajskim

§          koszer: specjalne zasady dotyczące przygotowania,
przechowywania i spożywania pokarmów

§          brak celibatu

§          monoteizm

§          Stary Testament

§          święte miejsce Jerozolima

§          Dekalog

§          Post

§          szacunek dla zmarłych

§          modlitwa rano i wieczorem

§          obrzęd wtajemniczania (barmicwa i bierzmowanie)

§          nakaz świętego dnia (szabat i niedziela)

§          Nowy Testament

§          Chrystus Mesjaszem

§          obrazy w świątyniach

§          chrzciny

§          liturgia prowadzona w językach narodowych

§          brak zakazów dotyczących spożywania pokarmów

§          celibat osób konsekrowanych

4. Czym to jest? A czym nie?

1. Zaproponuj słowo, którego znaczenie będzie badane i wpisz je w centralnym miejscu modelu.
2. Zapoznaj się z polami modelu, które masz wypełnić.
3. Zacznij od wpisania definicji własnymi słowami
4. Następnie dodaj charakterystykę określenia i ważne cechy
5. Podaj przykłady (najlepiej z własnego doświadczenia) zastosowania tego terminu.
6. Podaj przykłady (też z doświadczenia), w których nie możemy użyć tego terminu, chociaż pewne cechy mogłyby to sugerować.

Definicja

Figura matematyczna płaska, ograniczona linią łamaną. Obszar ograniczony przez krzywą łamaną, otrzymaną przez połączenie nie mniej niż trzech punktów odcinkami.

Charakterystyka

Zamknięta figura płaska

Więcej niż dwie proste linie. Ograniczona odcinkami

Przykłady (dobre)

Pięciokąt. Kwadrat. Prostokąt. Trapez. Romb

 

Przykłady (złe)

Koło. Krzywa. Wycinek koła. Odcinek koła. Sześcian. Dwa odcinki połączone

5. Ślady twojego myślenia

Poniżej opisaną metodę aktywizującą czytanie - jej zaletą jest prostota - można zalecić uczniom ćwicząc ją na lekcjach i dyskutując jej zalety. Można uczyć tej metody np. dzieląc uczniów na pary. Wspólnie wypracowują swój system znaków, potem go wypróbowują na dwóch różnych tekstach, zamieniają się tekstami i dyskutują, czy system się sprawdził.

Opracuj swój własny system znaków, którymi można - ołówkiem na marginesie! - oznaczać czytany tekst.
Nasze propozycje to tylko przykład takich oznaczeń:
 (*)   = to  bardzo ważne
 (+)  = to potwierdza moje przypuszczenia
 (o!) = zupełnie inaczej niż myślałem
 (?)  = to mnie zastanawia, muszę sprawdzić
 nie = z tym się nie zgadzam
 tak = z tym się zgadzam
 (!)  = bardzo ciekawe

6. Słowa klucze

Metoda słów kluczy polega na rozbudzeniu zainteresowania uczniów przed lekturą tekstu tak, by proces czytania był aktywną formą sprawdzania ich hipotez i wiedzy. Także rodzice mogą w ten sposób wciągać dzieci w czytanie np. książek. Ta mocna metoda może przełamać niechęć klasy czy pojedynczego dziecka do czytania. Jest też  skuteczna w pracy z małymi dziećmi.

1. Wybierz z tekstu 20 – 30 słów, które są kluczowe.
2. Przeczytaj powoli te słowa uczniom i poproś, aby wyobrazili sobie, o czym jest tekst. Poproś uczniów, aby (w zależności od typu tekstu, wieku itp.):
a. narysowali obrazek, symbol,
b. stworzyli listę pytań do tekstu (Czego chcę się dowiedzieć?)
c. przewidzieli i opowiedzieli o czym tekst będzie opowiadał.
3. Chętni mogą przedstawić swoje pomysły.
4. Poleć uczniom przeczytanie tekstu i porównane ich wstępnego wyobrażenia z tym, co znaleźli w tekście.
5. Zachęć uczniów do przedstawienia tego co przeczytali w postaci wybranej techniki (wizualizacja, odpowiedzi na pytania, przedstawienie wrażeń).

7. Czytać można też przed czytaniem i po czytaniu
Aby poprawić efekt lektury możesz rozdać uczniom tabelę do wypełniania przed, w trakcie i po, na przykład:

PRZED. Czego się dowiem z tekstu?

Co się stanie?

Jak to działa?

Jak problem zostanie rozwiązany?

Jak zakończy się sprawa?

W TRAKCIE. Przykłady potwierdzające moje przypuszczenia

W TRAKCIE. Przykłady pokazujące, że nie miałem racji lub że moja wiedza była niepełna

PO. Co o tym myślę po uważnym przeczytaniu tekstu?

Czego nowego się nauczyłem?

 

8. Strategia aktywnego czytania - Znajdź główną myśl

 Zrozumienie i rozpoznanie głównej myśli tekstu polega na wydobyciu jej spośród wielu informacji, które ją wspierają i dopełniają, a także informacji dodatkowych, czasem zbędnych a nawet zakłócających zrozumienie tekstu. Bez tego nie będziesz w stanie podsumować lub streścić tekstu. Można to zrobić wykonując następujące kroki:

1. Rozpoznaj osobę, zdarzenie, zjawisko, tezę czy problem, który jest najważniejszy w danym fragmencie tekstu.
2. Wyszukaj te informacje, które go opisują, wyjaśniają lub wspierają. Wypisz je (np.: najważniejsze cechy osoby lub argumenty na rzecz jakiejś tezy).
3. Znajdź dodatkowe informacje
4. Zastanów się, jakie informacje są zbędne dla zrozumienia głównego tematu
5. Przygotuj krótką wypowiedź prezentującą główny temat fragmentu. Zrób sobie plan w punktach


Karta pracy ucznia (propozycja nauczycielek biorących udział w programie „Szkoła z klasą”)

Przeczytaj dokładnie cały tekst wraz z zamieszczonymi pod nim pytaniami, a następnie wykonaj następujące polecenia:

1.Podkreśl wszystkie słowa, z których zrozumieniem masz kłopot. Uzupełnij poniższą tabelę.

Niezrozumiałe słowo

Jak rozumiesz znaczenie tego słowa analizując kontekst?

Znaczenie słownikowe

Znaczenie synonimiczne ( podaj przynajmniej dwa wyrazy bliskoznaczne)

 

 

 

 

2.Podkreśl w poszczególnych akapitach najistotniejsze informacje.

3.Nadaj tytuły poszczególnym akapitom (wpisz je nad nimi).

4.Odpowiedz na pytania znajdujące się pod tekstem. Zwróć uwagę na:

§          formę czasownika operacyjnego- co masz zrobić?- Wypisać?; Sformułować własnymi słowami?; Podkreślić?; Wybrać odpowiedź? (jeśli tak, to jaką?- poprawną?; nietrafną?; najtrafniejszą?)

§          do którego fragmentu tekstu masz się odnieść- do całego tekstu?; do części?; do akapitu? (jeśli tak to, do którego?)

§          jakiego problemu ma dotyczyć Twoje działanie- Co masz napisać, sformułować, wymienić?

5. Sprawdź czy spełniłeś warunki zawarte w poleceniach (czy na wszystkie pytania udzieliłeś odpowiedzi?)

Małgorzata Sławińska, Elżbieta Zawodnik, V LO  im. R. Traugutta w Radomiu

Wiele materiałów pomocnych w pracy z tekstem można znaleźć pod adresem www.szkolazklasa.hr.net.pl
Są tam też setki pomysłów na scenariusze lekcji, w których zastosowano strategie czytania. wszystkich przedmiotów. Nauczyciele pokazują, jak uczą czytania na różnych przedmiotach i w szkołach różnych typów.

 

Opracowanie: Grażyna Czetwertyńska
Rysunki: Szarlota Pawel
 Na podstawie tekstów Małgorzaty Bakalarz, Grażyny Czetwertyńskiej, Alicji Pacewicz i Piotra Pacewicza
oraz materiałów programu „Szkoła z klasą”
Centrum Edukacji Obywatelskiej, Gazety Wyborczej i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności
 oraz materiałów ASCD (Association for Supervision and Curriculum Development)